Nghệ Thuật Múa Rối Nước Của Người Việt

[Phuong Anh]

Bài tập 4: Sưu tầm tư liệu phục vụ cho đề tài đã chọn, dùng Document map để sắp xếp và chụp ảnh đưa lên diễn đàn.



Bài tập 5: Chọn nội dung thích hợp trong đề tài của mình để lập bảng và lập mô hình.

lập mô hình



Bài tập thực hành 7:
Chọn 1 cặp đối tượng, lập bảng so sánh, đưa lên diễn đàn




Bài tập 8: Chọn nội dung thích hợp trong đề tài của mình để vận dụng phương pháp loại hình nhằm phát hiện những tri thức mới

Với các bước như trên chúng ta nhận thấy rằng:
Việc vận dụng phương pháp loại hình đã giúp ta làm nổi bật được sự giống nhau và khác nhau giữa Rối cạn và rối nước
Việc so sánh giúp ta có một cái nhìn đầy đủ hơn về đối tượng mà chúng ta so sánh mà cụ thể ở đây là so sánh giữa rối cạn và rối nước. Sự khác biệt trong bảng so sánh được bộc lộ rõ và làm nổi bật đối tượng chúng ta cần so sánh.
Từ những sự khác nhau ở bảng trên đã cho ta thấy được những đặc trưng riêng của rối cạn và rối nước từ đó dẫn đến đặc điểm phân bố khu biệt theo từng vùng miền khác nhau. Vùng sông nước thì thích hợp diễn múa rối nước, vùng đồng bằng, miền núi thì diễn rối cạn có ưu thế hơn
Qua việc vận dụng phương pháp loại hình trong nghiên cứu đã cho ta tri thức mới: Tuy rối cạn và rối nước cùng tồn tại như là nghệ thuật sân khấu dân gian nhưng do những đặc trưng khác nhau mà chúng có vị trí và vai trò khác nhau trong việc biểu hiện. Và cũng từ đó chúng ta thấy được tầm quan trọng của hai loại hình rối cạn và rối nước này. Và đặc biệt, loại hình rối nước là loại hình nghệ thuật sân khấu dân gian truyền thống duy nhất tại Việt Nam, cần trân trọng, bảo tồn và phát huy nghệ thuật sân khấu dân gian này

[Phuong Anh]

Bài tập 1: Xác định các mâu thuẫn trong đề tài và vận dụng phương pháp dịch lý để nghiên cứu các cặp đối lập đó.

Mâu thuẫn 1: Mâu thuẫn giữa múa rối nước và múa rối cạn

Tính tương hiện: Múa rối cạn đa dạng gồm: rối que,rối tay, rối máy, rối dây…sử dụng nhiều chất liệu để làm con rối: gỗ, vải, giấy, nhựa…(cũng sử dụng chất liệu gỗ để làm con rối như múa rối nước). Múa rối nước từ điều khiển bằng tay sang điều khiển bằng sào, dây chằng chịt dưới nước ( giống với rối tay, rối dây, rối máy). Như vậy, múa rối cạn cũng sử dụng chất liệu gỗ như múa rối nước và múa rối nước sử dụng hệ thống điều khiển bằng sào, dây chằng chịt như là múa rối cạn.

Tính tương hóa: Múa rối cạn sử dụng gỗ làm con rối, biểu diễn trên cạn. Sau một thời gian, ở vùng đồng bằng chiêm trũng, nước ngập mênh mông, nhiều ao hồ đã sáng tạo ra hình thức biểu diễn mới: thay vì múa ở trên cạn, cũng chất liệu và cách biểu diễn đó nhưng biểu diễn ở dưới nước. Múa rối nước lúc đầu biểu diễn bằng tay, sau đó phát triển,không biểu diễn bằng tay nữa mà biểu diễn bằng sào, dây chằng chịt như múa rối cạn.
là hình thức biến đổi từ múa rối cạn.
Tính hướng hòa: Múa rối nước là hình thức biến đổi của múa rối cạn trở thành loại hình múa rối đặc trưng chỉ có tại Việt Nam, kết hợp những đặc trưng của múa rối nước và múa rối cạn.


Mâu thuẫn 2: Mâu thuẫn giữa múa rối nước truyền thống và múa rối nước hiện đại

Tính tương hiện:
Hình thức cha truyền con nối, chỉ truyền nghề cho con trai, không truyền nghề cho con gái trong múa rối nước truyền thống, ngày nay vẫn áp dụng. Nghệ nhân múa rối nước truyền thống xuất thân từ người nông dân ( không lấy nghề múa rối làm nghề chính), nghệ nhân múa rối nước hiện đại lấy nghề múa rối làm nghề chính. Như vậy, múa rối nước truyền thống cha truyền con nối với những nghệ nhân biểu diễn ( không lấy nghề mủa rối làm nghề chính) thì múa rối nước hiện đại cha truyền con nối với những nghệ nhân biểu diễn ( lấy nghề múa rối là nghề chính)
Tính tương hóa: Việc biểu diễn múa rối nước truyền thống: chỉ biểu diễn ở ao hồ, nơi có mặt nước rộng.Hiện nay, múa rối nước phát triển, hình thức sân khấu được cải tiến: sân khấu thùng có thể mang đi biểu diễn lưu động. Nhưng do sân khấu thùng có diện tích chật hẹp, con rối kém linh hoạt nên vẫn chọn nơi biểu diễn là mặt nước rộng của múa rối nước truyền thống.

Tính hướng hòa: Sự kết hợp hài hòa giữa múa rối nước truyền thống và múa rối nước hiện đại

Bài tập 2: Vận dụng PPDL để phân tích và lập cấu trúc cho đề tài đã chọn.

1. Phân tích đề tài: Nghệ thuật múa rối nước truyền thống Việt Nam

- Có 2 từ khóa: Nghệ thuật múa rối nước, truyền thống Việt Nam
- Cấu trúc ngữ pháp: Nghệ thuật múa rối nước: danh từ trung tâm
Truyền thống Việt Nam: định tố
- Cấu trúc đề tài:[K:Việt Nam, C:Nghệ thuật múa rối, T:truyền thống]+0

2. Sơ đồ cấu trúc cấp hệ:



Bài tập 3:Vận dụng tất cả những gì đã học để định vị đối tượng và lập đề cương chi tiết.

*Định vị đối tượng:



*Đề cương chi tiết:

MỤC LỤC
DẪN NHẬP

1. Lý do chọn đề tài
2. Mục lục nghiên cứu
3. Lịch sử vấn đề
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
6. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu
7. Bố cục của đề tài

CHƯƠNG 1: CÁC TIỀN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1. Các khái niệm
1.1.1.Múa rối cạn
1.1.2. Múa rối nước
1.2. Không gian giao lưu tiếp diễn ( Việt Nam so sánh với các nước khác)
1.3. Chủ thể giao lưu tiếp diễn ( Múa rối nước so sánh với múa rối cạn, hát chèo)
1.4. Thời gian giao lưu tiếp diễn ( Hiện nay so sánh với truyền thống)

CHƯƠNG 2: QÚA TRÌNH GIAO LƯU TIẾP DIỄN CỦA MÚA RỐI NƯỚC

2.1. Quá trình hình thành
2.2. Quá trình phát triển
2.3. Những đặc trưng của múa rối nước
2.3.1. Sân khấu
2.3.2. Buồng trò
2.3.3. Con rối
2.3.4. Người điều khiển
2.3.5. Âm Nhạc

CHƯƠNG 3: Ảnh hưởng của múa rối nước trong đời sống xã hội

3.1. Ảnh hưởng của múa rối nước trong văn hóa tổ chức
3.2. Ảnh hưởng của múa rối nước trong thơ ca, hội họa

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Bài tập 5: Chọn nội dung thích hợp trong đề tài của mình để lập bảng và lập mô hình.

LẬP BẢNG

Bảng : So sánh giữa hát chèo và múa rối nước



Lập mô hình

Mô hình: Sự tương quan giữa hát chèo và múa rối nước

[Phuong Anh]

Bài tập 6: Chọn một khái niệm cơ bản (chìa khóa) trong đề tài nghiên cứu của mình:

- Định nghĩa và trình bày theo 7 bước
- Lập sơ đồ định nghĩa

1. Tìm tất cả các định nghĩa hiện có:

- Tô Sanh – Nghệ thuật múa rối nước – Văn hóa Hà Nội 1976 tr 37: “Múa rối nước là một loại hình nghệ thuật sân khấu mà chỗ diễn của con rối là mặt nước ao, hồ hay bể rộng. buồng trò của người điều khiển là một cái nhà cất giữa ao hồ hoặc sát một mé hồ. Người điều khiển, ngâm mình dưới nước nấp sau bức mành điều khiển con rối, thông thường bằng gỗ hoặc bằng chất liệu không thấm nước, bằng cách giật dây hoặc khua sào có đính con rối ở giây và đầu sào. Nước che kín các loại que, giây, máy…điều khiển bên dưới nước(.,.). Múa rối nước là một bộ môn nghệ thuật sân khấu nước kỳ lạ chỉ còn thấy ở Việt Nam”.

- Diệp Đình Hoa – Làng Nguyễn NXB Khoa học xã hội Hà Nội 1994: “ Múa rối nước là nghệ thuật diễn xướng dân gian độc đáo của người nông dân trồng lúa nước vùng đồng bằng Sông Hồng. Một sản phẩm văn hóa kết tinh của óc sáng tạo, trí thông minh và tài khéo léo của ông cha ta, đời đời kế tiếp nhau và lưu truyền đến ngày nay”

- Hoàng Kim Dung – NXB Văn hóa thông tin 1997 tr 23: “Rối nước thực chất là loại rối máy, rối dây diễn trên mặt nước. Một nghệ thuật độc đáo của Việt Nam. Chỉ có ở Việt Nam mới có loại hình nghệ thuật này.”
- Lý Khắc Cung - Chân dung nghệ thuật múa rối nước Việt Nam – NXB Văn hóa thông tin 2006, 267 tr : “Múa rối nước là sản phẩm của nhân dân lao động Việt Nam trong một thời gian lịch sử nhất định. Nó thuộc loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống phản ánh tâm tư tình cảm của cộng đồng”

2. Phân tích từng định nghĩa theo yêu cầu của định nghĩa:


3. Phân loại các định nghĩa, xác định những nét nghĩa chung có thể tiếp thu, những đặc trưng sai / thiếu cần bổ sung, sửa chữa:
Theo đặc trưng giống: có một loại chung chung : múa rối nước là nghệ thuật. Không đầy đủ
Theo đặc trưng loài: cả ba đều đưa ra tiêu chí chung về chủ thể sáng tạo múa rối nước ( người nông dân Việt Nam). Ở định nghĩa của Tô Sanh và Hoàng Kim Dung có thể tiếp thu về địa điểm diễn: diễn trên mặt nước (cụ thể: mặt nước ao, hồ hay bể rộng). Ngoài ra có thể tiếp thu về chất liệu làm con rối: bằng gỗ hoặc bằng chất liệu không thấm nước. Như vậy có thể tiếp thu về đặc trưng loài ( chủ thể sáng tạo, địa điểm diễn, chất liệu làm con rối)

4. Tìm tất cả các cách sử dụng khái niệm hiện hành, đối chiếu với kết quả (3) để điều chỉnh, bổ sung các đặc trưng cùng nội dung cụ thể của chúng:
Một hình thức múa rối nước là rối bể (ở xã Đông Các, huyện Đông Hưng, Thái Bình): bể đắp bằng đất, mỗi bể độ 4 m, người diễn viên đứng ngoài bể, người không ướt, cho tay vào thành bể để điều khiển con rối. Trò biểu diễn rối bể này có thể biểu diễn lưu động.
Hình thức múa rối kết hợp giữa múa rối cạn và múa rối nước ( ở xã Nam Chấn, huyện Nam Ninh, tỉnh Nam Hà): Người diễn viên điều khiển rối nước, có thể đứng tại vị trí điều khiển múa rối nước của mình để đưa con rối cạn lên biểu diễn.
Như vậy, sân khấu rối nước không nhất thiết là cố định mà có thể lưu động, không chỉ đơn thuần là rối nước mà có thể kết hợp giữa rối nước và rối cạn.
5. Xác định đặc trưng giống (khái niệm rộng hơn cùng loại): là loại hình nghệ thuật sân khấu dân gian truyền thống

6. Xác định các đặc trưng loài (khu biệt khái niệm được định nghĩa với những khái niệm khác cùng bậc):

1) Diễn trên mặt nước (phân biệt với múa rối cạn như rối tay, rối que, rối bóng…)
2) Làm từ gỗ hoặc chất liệu không thấm nước ( phân biệt với làm từ giấy, vải…)
3) Sản phẩm của người nông dân Việt Nam ( phân biệt với múa rối do các nước khác sáng tạo ra)
Sản phẩm sơ bộ: “Múa rối nước là loại hình nghệ thuật sân khấu dân gian truyền thống diễn trên mặt nước, con rối được làm từ gỗ hoặc chất liệu không thấm nước do người nông dân Việt Nam sáng tạo nên”
7. Lập sơ đồ kiểm tra việc đáp ứng các yêu cầu về hình thức và nôi dung cần chỉnh sửa


Bài tập 8 : Chọn nội dung thích hợp trong đề tài của mình để vận dụng PP loại hình nhằm phát hiện những tri thức mới

Vận dụng phương pháp so sánh để phân loại múa rối nước và chèo