TÍNH NHẪN NẠI CỦA NGƯỜI TRUNG HOA

gửi bởi **phanthikimanh** » Thứ 5 27/03/08 23:43

Người Trung Hoa rất nhẫn nại, họ đã từng nén nhịn trước sự cai trị hà khắc của nhiều triều đại phong kiến kiến và cũng rất giỏi chịu đựng trước những thảm cảnh của quốc gia, dân tộc, trước những giai đoạn chiến tranh hỗn loạn. Có thể nói tính nhẫn nại của người Trung Hoa quả là có một không hai.

Với phương ngôn sống: “tiểu bất nhẫn tắc loạn đại mưu” (có nghĩa là: nếu không nhẫn nại ở điểm nhỏ thì sẽ làm hỏng việc lớn), người Trung Hoa đưa tính nhẫn nhục vào trong nhiều giáo lý cơ bản, ví dụ Nho giáo, để giáo dục con người. Trong nhiều giáo lý, người Trung Hoa coi những đau khổ là một phần tất yếu của tự nhiên, là ý trời và cho rằng nên nhẫn nhịn chịu đựng mà không cần có sự phản kháng.

Nếu so sánh khả năng nhẫn nại của Người Trung Hoa với các dân tộc khác, ví dụ người phương Tây, thì có thể thấy rằng khả năng nhẫn nại chịu đựng này của người Trung Hoa vượt hẳn người phương Tây. Nếu trong một hoàn cảnh bị áp bức tương tự như nhau thì người Trung Hoa có thể vẫn nhẫn nhịn, còn người phương Tây có thể sẽ không chịu ngồi yên mà sẽ đứng lên làm các cuộc cách mạng để thay đổi tình thể.

Với phong tục sống chung trong một đại gia đình thì đây quả là môi trường tốt để người Trung Hoa tiếp tục rèn luyện đức tính nhẫn nại. Trong đại gia đình của Người Trung Hoa có đủ mối quan hệ: cha con, mẹ con, ông bà, chị dâu em chồng, mẹ chồng nàng dâu, chị em dâu, anh em bà con … và như vậy những sinh hoạt cá nhân, những tư tưởng cá nhân chắc chắn bị hạn hẹp, những mâu thuẫn gia đình luôn sẵn sàng bùng phát. Vì vậy, để sống yên ổn, con người không thể không nhẫn nhịn. Chế độ gia tộc còn tồn tại, các đại gia đình vẫn xuất hiện ở đâu đó thì mỗi con người chưa thể trở thành một cá thể độc lập mà con người còn buộc phải nhẫn nại để tồn tại.

Trong quan niệm chung người Trung Hoa vẫn coi nhẫn nại là một thứ đức hạnh tối cao và họ cho rằng sẽ sống tốt, yên ổn nhờ vào đức tính này. Nhẫn nại là một tiêu chí đánh giá khả năng của con người Trung Hoa.

Theo sự đánh giá của các nhà Trung Hoa học thì nhẫn nại là một tính cách rất quan trọng của người Trung Hoa. Tính nhẫn nại thể hiện tính cách của người Trung Hoa điển hình và có thể xem đây là biểu tượng của Văn hóa Trung Hoa trong ứng xử với môi trường xã hội.

Xem xét tính cách này ở 3 mặt: Chủ thể - Không gian và Thời gian.

1. Chủ thể:

Tính nhẫn nại được nảy sinh trong quá trình sống của một dân tộc. Hầu hết các dân tộc Trung Hoa (trước khi thống nhất đất nước) đều trải qua quá trình dài đi tìm một cuộc sống phù hợp, do phải cạnh tranh để sinh tồn, chen chúc để lấy chỗ ở …

Chính vì lý do này hầu hết các dân tộc Trung Hoa đều hình thành tính cách nhẫn nại đề sinh tồn.

2. Không gian:

Trong lịch sử hình thành Trung Quốc, các dân tộc mạnh mẽ ở phía Bắc tiến hành xâm chiếm xuống phía Nam để tìm các vùng đất mới màu mỡ, trù phú hơn.

Tuy nhiên, các vùng lãnh thổ phía Bắc lại chịu sự tấn công của người Mông Cổ, người Turk.

Chính vì vậy, tính nhẫn nại không chỉ thể hiện ở các dân tộc phía Nam và còn phổ biến ở cả các dân tộc phía Bắc.

3. Thời gian:

Tính nhẫn nại được hình thành qua suốt chiều dài lịch sử của Trung Hoa và vẫn được duy trì cho đến ngày nay (hiện nay, mặc dù đạt được những thành tựu vượt bậc trong hơn một thập kỷ qua, Trung Quốc - nước đông dân nhất thế giới – vẫn được xếp vào nhóm nước đang phá triển và khoảng cách giàu nghèo vẫn chưa được thu hẹp đáng kể, đời sống phần đông dân nghèo vẫn rất khó khăn. Và người dân Trung Hoa vẫn duy trì đức tính nhẫn nại này trong cuộc sống mưu sinh hàng ngày).

Nhìn chung, người Trung Hoa rất lấy làm tự hào về đức tính nhẫn nại của mình, vì vậy họ cho rằng tính nhẫn nại là điều chẳng có gì phải nghi ngờ, phê bình, bài bác. Tuy nhiên, trên thực tế thì không phải như vậy, trong tính nhẫn nại vẫn có rất nhiều điểm cần đưa ra để phán xét, phê bình, bởi từ tính nhẫn nại này đã sản sinh ra một số nhược điểm khác, ví dụ: cam chịu, thụ động, ngại thay đổi và không dám quyết tâm đấu tranh cho công bằng, lẽ phải, cho sự phát triển của chính mình và xã hội.

gửi bởi **ming zhi** » Thứ 2 31/03/08 21:56

Theo mình nghĩ, bất kỳ một dân tộc nào trên thế giới cũng đều có tính nhẫn nại vấn đề là tới đâu thôi. Bởi nếu không có tính nhẫn nại thì một dân tộc không thể tồn tại được. Tính nhẫn nại của người Trung Quốc có lẽ xuất phát từ việc "người Trung Quốc chỉ có chủ nghĩa gia tộc và chủ nghĩa tông tộc, không có chủ nghĩa quốc tộc." và "yếu về chủ nghĩa dân tộc" [Trần Ngọc Thêm: Bài giảng Văn hóa Trung Hoa và ảnh hưởng của nó trong khu vực] và nói theo GS. Trần Ngọc Thêm thì đó là cái "hèn" của Người Trung Quốc. Họ không bị xâm lược thì thôi chứ đã bị xâm lược thì dễ bị mất nước. Điều này có thể thấy trong lịch sử các nước phương Tây đã dễ dàng đánh bại nhà Thanh và vào "mở cửa" Trung Quốc bằng những công cụ vốn là văn minh của nước này (2 trong 4 phát minh quan trọng: la bàn và thuốc súng).

Sự liên kết cả dân tộc giống như củ tỏi. Cả nước là một củ tỏi và từng gia đình, tông tộc là một tép tỏi. Củ tỏi thì dễ "tách" còn tép tỏi thì không thể tách được. Một khi anh đã yếu về chủ nghĩa dân tộc thì việc "chịu đựng trước những thảm cảnh của quốc gia, dân tộc, trước những giai đoạn chiến tranh hỗn loạn" là điều "tất nhiên".

gửi bởi **LuuTuanAnh** » Thứ 7 12/04/08 20:30

Cho mình tham gia vào bài của bạn một chút nhé, hì hì. Đầu tiên mình nghĩ mình đồng ý với ý kiến của bạn mingzhi.
Nhưng cho mình có thêm chút ý kiến với nhé. Bạn phanthikimanh đã viết:

"Người Trung Hoa rất nhẫn nại, họ đã từng nén nhịn trước sự cai trị hà khắc của nhiều triều đại phong kiến kiến và cũng rất giỏi chịu đựng trước những thảm cảnh của quốc gia, dân tộc, trước những giai đoạn chiến tranh hỗn loạn. Có thể nói tính nhẫn nại của người Trung Hoa quả là có một không hai."

Chỉ mới dưới sự thống trị của nhiều triều đại phong kiến mà bạn đã cho là "có một không hai" thì mình nghĩ bạn có vội quá không.Tuy các triều đại phong kiến ở Trung Quốc nhiều thật nhưng theo mình biết để gọi là dân tộc Trung Hoa đã "nén nhịn" thì không hẳn, bởi vì cùng với sự tồn tại các triều đại phong kiến Trung Quốc đã dẫn dắt dân tộc Trung Hoa đi lên, có đóng góp nhiều cho xã hội Trung Hoa, trong đó một điều dễ nhận thấy là sự bảo lưu những bản sắc văn hóa cho đến tận ngày nay. Quả thật cũng đã có những cuộc chiến tranh ở trong bản thân Trung Hoa nhưng điều xảy ra ở giai đoạn suy tàn của mỗi triều đại, và đó cũng là quy luật tất yếu của sự vận động phát triển. Bất kỳ sự vật nào cũng không đứng yên, sự phát triển bắt đầu từ những mâu thuẩn, phải có những cuộc chiến tranh thì mới tạo ra những giá trị mới cho xã hội Trung Hoa. Nhưng dân tộc Trung Hoa chịu sự thống trị của nhiều triều đại phong kiến Trung Hoa, hay nói khác đi người Trung Hoa chịu sự thống trị của người Trung Hoa thì phải chăng là điều không tốt, vậy thì người Việt, người Hàn, người Nhât... dưới các sự quản lý của các triều đại, các chính phủ người Việt, người Hàn, người Nhât... cũng là không tốt. Vậy thì việc dân tộc của nước này chịu sự thống trị của nước khác thì là thế nào ạ? Thế thì việc người Việt Nam chịu đựng những ách thống trị của phong kiến phương Bắc, của thực dân phương Tây hàng ngàn năm thì sẽ được gọi là gì? Đó phải chăng mới đúng là từ "nhẫn nại" mà bạn đã dùng.

Bạn lại viết:

"Trong nhiều giáo lý, người Trung Hoa coi những đau khổ là một phần tất yếu của tự nhiên, là ý trời và cho rằng nên nhẫn nhịn chịu đựng mà không cần có sự phản kháng."

Vậy thì những cuộc nổi dậy, những cuộc chiến để thay đổi triều đại, thay đổi chính quyền, thay đổi một chế độ quản lý xã hội, những công cuộc thay đổi, phát triển xã hội thì phải chăng cũng xuất phát từ những hình thức khác nhau của sự phản kháng. Mình nghĩ bạn nên nói rõ là tư tưởng này đúng khi nào. Và những giáo lý bạn nói ở đây là giáo lý nào ạ.
Nếu so sánh khả năng nhẫn nại của Người Trung Hoa với các dân tộc khác, ví dụ người phương Tây, thì có thể thấy rằng khả năng nhẫn nại chịu đựng này của người Trung Hoa vượt hẳn người phương Tây. Dân tộc khác ở đây nếu chỉ dẫn là phương Tây thì không đủ, và không có tính khoa học lắm. Vả lại khái niệm người Phương Tây không phải là một dân tộc có tên gọi là phương Tây, mà phương Tây là nơi của nhiều quốc gia bạn ạ. Bạn thử so sánh với người Việt Nam, người Nhật,... xem. Người Nhật cũng nhẫn nại lắm bạn ạ, có thể thấy qua hiện tượng "Thần kỳ Nhật Bản", và người Nhật cũng tự hào về tính nhẫn nại của dân tộc họ lắm. Mình đã có dịp tiếp xúc với nhiều người Nhật, và có lần mình đã nói với họ "người Việt Nam rất thân thiện, cần cù và chăm chỉ" thì họ đã mạnh miệng nói lại rằng "người Nhật Bản cần cù, chăm chỉ hơn".
Nếu cho rằng

"Với phong tục sống chung trong một đại gia đình thì đây quả là môi trường tốt để người Trung Hoa tiếp tục rèn luyện đức tính nhẫn nại."

thì mình nghĩ có lẽ chưa đủ và đúng lắm bạn nhỉ.
Ở phương diện chủ thể, bạn có viết:

"Tính nhẫn nại được nảy sinh trong quá trình sống của một dân tộc. Hầu hết các dân tộc Trung Hoa (trước khi thống nhất đất nước) đều trải qua quá trình dài đi tìm một cuộc sống phù hợp, do phải cạnh tranh để sinh tồn, chen chúc để lấy chỗ ở …"

(giống thời tiền sử quá, hì hì.)

"Chính vì lý do này hầu hết các dân tộc Trung Hoa đều hình thành tính cách nhẫn nại đề sinh tồn."

Ở trên bạn đã đề cập nhiều đến việc chịu đựng sự thống trị của các triều đại phong kiến, của chế độ gia tộc,... nhưng ở dây bạn chỉ nói đến cạnh tranh sinh tồn, chen chúc nhau để lấy chỗ ở. Ở đâu lại không có sự cạnh tranh, chen chúc để sinh tồn, và đó có phải là nguồn gốc của tính nhẫn nại, hay là của một đặc tính khác, ví dụ tính linh hoạt, tính cạnh tranh, khả năng sắp xếp tổ chức đời sống,...
Bên trên bạn đã nói đến tính nhẫn nại như là đặc tính của người Trung Hoa, nhưng ở đây chủ thể bạn lại chỉ sử dụng từ "hầu hết" các dân tộc Trung Hoa. Vậy thì chủ thể là người Trung Hoa hay chỉ là hầu hết các dân tộc Trung Hoa vậy bạn.

Ở khía cạnh không gian,bạn lại viết:

"Trong lịch sử hình thành Trung Quốc, các dân tộc mạnh mẽ ở phía Bắc tiến hành xâm chiếm xuống phía Nam để tìm các vùng đất mới màu mỡ, trù phú hơn.
Tuy nhiên, các vùng lãnh thổ phía Bắc lại chịu sự tấn công của người Mông Cổ, người Turk.
Chính vì vậy, tính nhẫn nại không chỉ thể hiện ở các dân tộc phía Nam và còn phổ biến ở cả các dân tộc phía Bắc."

Ở phần giới thiệu bên trên, ở phần phân tích khía cạnh Chủ thể, và ở phần phân tích khía cạnh không gian bạn đã đưa ra những nguồn khác nhau của tính nhẫn nại, mình nghĩ chưa có sự thống nhất, vậy theo bạn chung hết thì tính nhẫn nại của người Trung Quốc bắt nguồn từ đâu, thể hiện như thế nào vậy ạ.

Về mặt thời gian mình nghĩ bạn chưa nêu rõ lắm.
Mình nghĩ không biết đúng không, nhưng hình như mình cảm nhận bạn đang sự dụng những kinh nghiệm kiến thức về thực tế của Việt Nam để viết cho bài phân tích này. Và đề tài này chưa được nhìn nhận đầy đủ lắm thì phải.
Theo mình nghĩ lý do mà mình có thể thảo luận nhiều như thế với bạn là do trong cách viết của bạn chưa rõ và chặt chẽ lắm, việc sử dụng từ ngữ cũng chưa đúng lắm, những sự so sánh còn hơi khập khiễng một chút. Bạn thử soạn lại xem sao.
Đó là suy nghĩ của mình, nhưng có thể cũng sai, vì không ai dám cho mình là đúng tất cả mà, và đặc biết là chúng ta - những người đang trong giai đoạn còn phải học hỏi nhiều phải không bạn, hì hì.
Nhưng nói thật đề tài này của bạn cũng hay và gây ấn tượng lắm, nên mình mới vào đây và nói nhiều nhiều vậy mà, hì hì. Nhưng cũng là đề tài không dễ phải không bạn. Nhưng làm được thì chắc là hay lắm nhỉ. À, mình có biết một cuốn sách của ông Lâm Ngữ Đường, tên sách là "Trung Hoa - Đất nước và con người" (không biết mình nhớ chính xác không, hì hì) viết về Trung Hoa rất hay. Trong sách hầu hết là nói về quan điểm của chính tác giả nhưng thông qua đó mình cũng biết được nhiều lắm, và cũng học được nhiều điều, nhiều thông tin từ sách. Bạn tử tìm đọc nhé, nếu không tìm được có thể nói mình cho mượn, nhà mình cũng có một quyển, hì hì.
Thôi mình tham lam nói nhiều quá, giờ thì bb nhé, không biết mình có nói đúng không nhưng mình sẽ thảo luận sau nữa nhé, hì hì.

gửi bởi **TJM** » Chủ nhật 13/04/08 0:11

Xin lỗi, mình đã kiểm tra Từ điển Tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học do Hoàng Phê chủ biên (1992) và thấy có 3 từ:

Nếu căn cứ vào nghĩa thì giữa ba từ trên có sự khác biệt khá lớn, hơn nữa, tựa bài của bạn là nhẫn nại nhưng thân bài bạn chỉ nói về nhẫn nhịn. Vậy, tựa bài và thân bài của bạn có mâu thuẫn hay không?

Theo cách bạn phân tích về chủ thể, không gian và thời gian của hiện tượng nhẫn nại (từ của bạn) thì mình nên hiểu là tất cả mọi người Trung Hoa sống trên lãnh thổ Trung Hoa, từ xưa đến nay đều rất nhẫn nại, phải không bạn?

gửi bởi **phanthikimanh** » Chủ nhật 25/05/08 15:32

Thời gian vừa qua mình bận quá không lên diễn đàn, xin lỗi các bạn nhé !
Trước hết mình cảm ơn những lời góp ý chân thành của các bạn. Những đóng góp này chứng tỏ các bạn đã nghiên cứu rất nhiều về văn hóa Trung Hoa .
Để viết bài này, mình có tham khảo một số quyển sách và mình cũng muốn đưa lên một nội dung mới để chúng ta cùng thảo luận hào hứng trên diễn đàn.
Qua các ý kiến trao đổi của các bạn, mình nhận thấy rằng mỗi vấn đề cũng có rất nhiều cách đánh giá, tiếp cận và mổ xẻ khác nhau tùy theo quan điểm của mỗi người...
Cảm ơn các bạn đã tham gia thảo luận để chúng ta có thể nhìn nhận vấn đề này ở nhiều góc độ...