HÁI LỘC ĐẦU XUÂN - MỘT HỦ TỤC ĐÁNG LÊN ÁN!
Theo tôi, tục "hái lộc đầu xuân" là một trong những hủ tục Việt đáng lên án nhất! Trước khi đi vào phân tích, tôi mong mọi người trả lời 2 câu hỏi:
1 - Thay vì mở màn xuân mới bằng sự tàn hại và què cụt (chặt cây,hái cành), tại sao người ta không trồng cây, mang sức sống và sự phát triển cho nguồn oxy-sự sống của con người?
2 - Khi tha một cành cây xanh tốt về nhà để mấy ngày sau trở nên héo úa và tàn tạ, tiêu diệt sự sống để đón lấy cái chết (của cây) - Thẩm mỹ và ý nghĩa của tục hái lộc ở đâu? [center]
[/center]
* Có thể một vài người chưa đọc hết các lý lẽ dưới đây đã nhanh nhảu bảo: Đấy là tập tục cổ truyền, cha ông bao đời vẫn thế, bạn là ai mà dám lên án?
Thường thì người Việt giỏi ứng dụng, sáng tạo trên những cái có sẵn nhưng lại ít phát minh, tư duy trừu tượng không cao. Chính vì vậy, người Việt mình ít khi phản biện những cái cũ, thậm chí có thái độ tiêu cực với cái mới mà việc các nho sĩ uyên thâm gay gắt chống lại chữ quốc ngữ là một ví dụ điển hình. Việc phản đối là dễ hiểu, nhưng tôi xin hỏi: Tập tục là do ai làm ra? - Hiển nhiên là do con người chứ không phải là chân lý của một đấng nào cả, vì vậy tập tục cũng có thể bị xóa bỏ bởi con người khi nó không còn phù hợp với thời đại. Xã hội mới đã từng bỏ những hủ tục cũ đó thôi, hơn nữa không phải tập tục nào cũng tiến bộ, có khi nó chỉ phản ánh nhận thức của một thời, khi xã hội chưa phát triển, bởi thế người ta mới gọi những tập tục lạc hậu, không tích cực là "hủ tục".
Mùa xuân là mùa mà vạn vật sinh sôi, mùa của sức sống, mở màn một năm mới mà mọi người luôn mong muốn thêm thật nhiều tài lộc, phát triển, sức khỏe và hạnh phúc. Vậy thì tại sao người ta lại đón xuân mới bằng sự vặt hái, chặt phá cây cành? Sự chặt phá và chiếc dao là biểu tượng của sự chết chóc, của sát khí, của sự tàn hại... khiến cho cây cối của mùa xuân vốn là biểu tượng của sự sống bị sứt sẹo, què cụt. Người ta thấy ý nghĩa gì từ việc làm ấy?
Một số nước có tục đập bát đĩa cũ vào cuối năm để thay bát đĩa mới, tuy cá nhân tôi không thích tục đó nhưng còn có thể giải thích là người ta muốn vứt bỏ cái cũ, trong đó có cả những điều muộn phiền, xui xẻo để đón nhận cái mới với hy vọng về những điều tốt đẹp mới. Nhưng tục hái lộc thì tuyệt nhiên tôi không tìm thấy ý nghĩa nhân văn nào trong đó! Hẳn có người sẽ bảo rằng, người ta chỉ hái một cành nhỏ thì cũng chẳng ảnh hưởng gì đến sự sống của cây, nhưng hàng vạn triệu người cùng hái cành, trong đó nhiều người còn chặt cả những cành rất to thì còn đâu là cây nữa?
Biết vậy mà để thay đổi nhận thức về tục hái lộc lại không hề đơn giản, tôi đã từng vấp phải phản ứng mạnh mẽ của người bạn thân khi phê phán tục lệ này, dẫu người đó không thể đưa ra được những lý lẽ thuyết phục hơn để phản biện ý kiến của tôi. Lại nhớ, ở nơi tôi sống đã có những câu chuyện đau lòng khi người chặt cành hái lộc bị ngã và chết đúng đêm giao thừa - tôi tự hỏi, trong trường hợp ấy, "lộc" ở đâu?
Nhiều năm qua, một số nơi đã có sáng kiến là cử người canh những gốc cây to để phòng hiện tượng chặt cành lấy lộc - thật bi hài! Và điều này có thể liên tưởng đến tục đốt pháo đã bị Nhà nước bãi bỏ nhiều năm nay: đốt ít, nghe tiếng pháo râm ran thấy vui, nhìn xác pháp đỏ thấy không khí tết. Nhưng đốt quá nhiều gây cháy nổ, chết người, điếc tai, sặc khói, chó chạy, mèo kinh... thì đã mất hẳn ý nghĩa của tục lệ. Tôi còn nhớ hồi học phổ thông, có học sinh đốt pháo cối phá tan cả bàn học của trường. Tôi cũng tận mắt thấy một cậu bạn gần đứt lìa cả bàn tay vì đốt pháo, ngón tay lủng lẳng và máu phụt ra xối xả - ấn tượng đó khiến tôi ghê sợ đến giờ! Chặt phá cây hái lộc cũng cần được nhìn nhận dưới góc độ Vĩ Mô như với đốt pháo, khi đã bị lạm dụng, khi cái gì có tính 2 mặt và mặt tiêu cực trở nên lấn át thì nó cần phải bị lên án, bị ngăn chặn!
Quay lại với tục hái lộc, quả tình tôi rất khó hiểu khi người ta mang về nhà một cành cây xanh tốt, mơn mởn để rồi sau mấy ngày, trở nên héo úa, tàn tạ thảm thương. Cành cây đã chết, và nhựa từ những cành bị ngắt lìa khỏi thân mẹ chính là máu của cây cứ chảy đau đớn... và tôi thầm nghĩ, nếu những cái cây cũng có linh tính thì nó sẽ đau khổ đến thế nào, còn con người, họ vui thú gì trước đau khổ của những mầm sống bị tàn phá?
Tôi đã đọc những câu chuyện về tinh cây - cái cây thành tinh, cũng đã nghe những bài nói chuyện của nhà ngoại cảm Phan Thị Bích Hằng về những linh hồn ngụ trên cây... dẫu không phải là người mê tín nhưng tôi chợt liên tưởng đến những cái chết của người chặt phá cây lấy lộc mà tôi biết, và tôi rùng mình: phải chăng những vong hồn trên cây thường bám theo những cành lộc về nhà?
Mùa xuân, tôi nhớ đến Bác Hồ, người đã phát động Tết trồng cây 50 năm về trước: tôi cũng nhớ đến hình ảnh nhân vật Ô-sin nổi tiếng trong bộ phim truyền hình Nhật Bản (bộ phim đã tạo nên một hiện tượng xã hội ở VN cách đây chừng 15 năm) khi đi trồng cây theo quy định của Chính quyền đối với người dân – cách đây 70, 80 năm mà người Nhật đã thế... Tôi khâm phục tư tưởng vĩ đại của Hồ Chủ Tịch về Tết trồng cây, một tư tưởng mà bất kỳ ai, dù thuộc phe phái nào, cũng phải kính trọng. Và không phải vô tình mà Bác nói: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”.
Thay vì tiêu diệt sự sống (chặt phá cây), Tết trồng cây ươm mầm cho sự sống sinh sôi, "lộc" chính là những mầm cây nảy lên từ đất, và lộc - cũng có thể hiểu là tài lộc, phúc đức, được sinh trưởng, phát triển, chứ không lụi tàn như với tục "Bẻ lộc ngày xuân". Chưa nói đến giá trị của việc trồng cây mới môi trường, ý nghĩa nhân văn của "Tết trồng cây" là vô cùng lớn lao, cao cả!
Vậy thì tại sao chúng ta, xã hội Việt Nam, nhà nước Việt Nam, giới báo chí và truyền thông lại không hợp sức lên án hủ tục "Hái lộc đầu xuân" và khuyến khích, quảng bá cho "Tết trồng cây"???
NGUYỄN MINH
(hoa đào được ưa chuộng nhưng ko phải là hoa để tôn thờ, đây là hoa anh đào =>lâu lâu mới thấy 
)
